Su Verimliliği Belgesi İçin Ölçüm ve Raporlama Yöntemleri
Su Verimliliği Belgesi sürecinde ölçüm ve raporlama, işletmenin suyu ne kadar tükettiğini, suyun hangi alanlarda kullanıldığını, kayıp ve kaçakların nerelerde oluştuğunu ve uygulanan tasarruf tedbirlerinin ne kadar etkili olduğunu ortaya koyan temel çalışmalardır.
Su tüketiminin yalnızca aylık faturalar üzerinden takip edilmesi, kapsamlı bir su verimliliği yönetimi için yeterli değildir. Güvenilir bir sistem için su kaynaklarının ayrı ayrı ölçülmesi, ana ve alt sayaç verilerinin izlenmesi, tüketimin faaliyet göstergeleriyle ilişkilendirilmesi, su dengesinin hazırlanması, geri kazanılan su miktarının belirlenmesi ve sonuçların düzenli olarak raporlanması gerekir.
Ölçüm ve raporlama sistemi doğru kurulmadığında işletme, suyun hangi alanda verimsiz kullanıldığını göremez, gerçekçi hedef belirleyemez ve Su Verimliliği Belgesi başvurusunda sunduğu verileri yeterli kanıtlarla destekleyemez.
GSS Turkey Danışmanlık; otellerin, sanayi tesislerinin, bina ve yerleşkelerin, organize sanayi bölgelerinin ve diğer kuruluşların su kullanım envanteri, sayaç sistemi, su dengesi, mevcut durum veri formu, su verimliliği KPI’ları, tüketim raporları ve belge başvuru dosyalarının hazırlanması konularında profesyonel destek sağlamaktadır.
Su Verimliliğinde Ölçüm Neden Önemlidir?
Ölçüm, su verimliliği yönetiminin başlangıç noktasıdır. Ölçülmeyen bir tüketim doğru şekilde yönetilemez, karşılaştırılamaz ve azaltılamaz.
Su tüketiminin düzenli ölçülmesi sayesinde:
Toplam su tüketimi belirlenir.
Su kaynakları ayrı ayrı izlenir.
En fazla su tüketen alanlar tespit edilir.
Kayıp ve kaçaklar daha kolay fark edilir.
Mevsimsel tüketim değişiklikleri görülür.
Su verimliliği hedefleri belirlenir.
Tasarruf uygulamalarının etkisi ölçülür.
Su tüketim maliyetleri kontrol edilir.
Başvuru verileri doğrulanabilir hale gelir.
Yıllık performans raporları hazırlanabilir.
Su Verimliliği Belgesi sürecinde ölçüm sistemi, beyan edilen performansın objektif delillerle desteklenmesini sağlar.
Su Verimliliğinde Raporlama Neden Önemlidir?
Raporlama, ölçülen su verilerinin analiz edilmesi, hedeflerle karşılaştırılması ve yönetim kararlarına dönüştürülmesi sürecidir.
Su verimliliği raporları işletmenin şu sorulara cevap vermesini sağlar:
Toplam su tüketimi arttı mı, azaldı mı?
En fazla su hangi bölümde kullanılıyor?
Birim ürün başına tüketim ne kadar?
Oda/gece başına su tüketimi ne kadar?
Kayıp ve kaçak oranı nedir?
Geri kazanılan su miktarı ne kadar?
Su verimliliği hedeflerine ulaşıldı mı?
Hangi tedbirler tasarruf sağladı?
Hangi alanlarda yeni aksiyon alınmalı?
Beş yıllık su verimliliği planı uygulanıyor mu?
Raporlama yalnızca başvuru dosyası hazırlamak için değil, su verimliliği sisteminin sürekli iyileştirilmesi için de gereklidir.
Su Verimliliği Ölçüm Sistemi Nasıl Kurulur?
Su verimliliği ölçüm sistemi, işletmenin büyüklüğüne, faaliyet alanına, su kullanım noktalarına ve teknik altyapısına göre kurulmalıdır.
1. Tüm Su Kaynakları Belirlenmelidir
İlk olarak işletmenin kullandığı bütün su kaynakları listelenmelidir.
Su kaynaklarına örnekler:
Şebeke suyu
Yeraltı suyu
Kuyu suyu
Yüzey suyu
Kaynak suyu
Tankerle temin edilen su
Yağmur suyu
Gri su
Arıtılmış atık su
Proses geri kazanım suyu
Her su kaynağının ayrı ölçülmesi ve kayıt altına alınması gerekir. Birden fazla su kaynağının tek toplam değer altında izlenmesi, su dengesinin ve performans analizinin güvenilirliğini azaltabilir.
2. Ana Sayaçlar Kontrol Edilmelidir
Ana sayaçlar, tesise giren toplam su miktarını gösterir. Ölçüm sisteminin güvenilirliği için ana sayaçların çalışır, okunabilir ve doğru konumlandırılmış olması gerekir.
Ana sayaç kontrolünde şu konular değerlendirilmelidir:
Sayaç aktif ve çalışır durumda mı?
Sayaç numarası kayıt altına alındı mı?
Sayaç başlangıç ve bitiş değerleri okunuyor mu?
Sayaç fotoğrafları saklanıyor mu?
Okuma sıklığı belirlendi mi?
Sayaç kalibrasyon veya doğrulama ihtiyacı değerlendirildi mi?
Fatura tüketimi ile sayaç tüketimi uyumlu mu?
Sayaç arızaları kayıt altına alınıyor mu?
Ana sayaç değerleri aylık tüketim tablolarının temel kaynağını oluşturur.
3. Alt Sayaç Sistemi Kurulmalıdır
Yalnızca ana sayaç kullanılması, suyun hangi bölümde tüketildiğini göstermeyebilir. Bu nedenle önemli su kullanım alanlarına alt sayaç kurulması önerilir.
Alt sayaç takılabilecek alanlar:
Üretim hatları
Kazan dairesi
Soğutma sistemleri
Mutfak
Çamaşırhane
Misafir odaları veya konaklama blokları
Havuzlar
Spa ve hamam alanları
Peyzaj sulaması
Personel kullanım alanları
Atık su arıtma tesisi
Geri kazanılmış su hattı
Yağmur suyu sistemi
Alt sayaçlar sayesinde bölüm bazlı tüketim görülebilir ve yüksek tüketim gösteren alanlar daha kolay analiz edilir.
4. Sayaç Envanteri Hazırlanmalıdır
İşletmedeki tüm ana ve alt sayaçlar için sayaç envanteri oluşturulmalıdır.
Sayaç envanterinde şu bilgiler yer alabilir:
Sayaç numarası
Sayaç türü
Bulunduğu alan
Ölçtüğü su kaynağı veya kullanım noktası
Ölçüm birimi
Okuma sıklığı
Sorumlu kişi
Montaj tarihi
Son bakım tarihi
Kalibrasyon veya doğrulama durumu
Başlangıç değeri
Açıklamalar
Sayaç envanteri düzenli olarak güncellenmeli ve devre dışı kalan sayaçlar ayrıca belirtilmelidir.
5. Sayaç Okuma Sıklığı Belirlenmelidir
Sayaçların ne sıklıkla okunacağı tüketim yapısına ve risk seviyesine göre belirlenmelidir.
Örnek okuma sıklıkları:
Ana sayaçlar: günlük, haftalık veya aylık
Üretim hattı sayaçları: günlük veya vardiya bazlı
Peyzaj sulama sayaçları: sulama dönemi boyunca haftalık
Otel oda blokları: haftalık veya aylık
Mutfak ve çamaşırhane: günlük veya haftalık
Geri kazanılmış su sayaçları: günlük veya aylık
Yüksek tüketimli veya kaçak riski bulunan alanlarda daha sık ölçüm yapılması faydalıdır.
6. Otomatik İzleme Sistemleri Değerlendirilmelidir
Büyük tesislerde manuel sayaç okuma yerine otomatik izleme sistemleri kullanılabilir.
Kullanılabilecek sistemler:
Uzaktan okunabilir sayaçlar
Dijital debimetreler
SCADA sistemleri
Bina yönetim sistemleri
Enerji ve kaynak izleme yazılımları
Anlık kaçak alarm sistemleri
IoT tabanlı sayaçlar
Otomatik izleme sistemleri sayesinde anormal tüketimler daha hızlı fark edilir ve veri hataları azaltılabilir.
Su Tüketimi Nasıl Hesaplanır?
Belirli bir dönemdeki su tüketimi, sayaç son değeri ile sayaç ilk değeri arasındaki fark alınarak hesaplanabilir.
Temel hesaplama:
Dönemsel Su Tüketimi = Son Sayaç Değeri − İlk Sayaç Değeri
Örneğin bir sayaç ay başında 12.500 m³, ay sonunda 13.100 m³ gösteriyorsa aylık tüketim:
13.100 − 12.500 = 600 m³
olarak hesaplanır.
Birden fazla sayaç bulunuyorsa tüm sayaçlar ayrı ayrı değerlendirilmeli ve gerekli durumlarda toplam tüketim hesaplanmalıdır.
Su Faturaları ile Sayaç Verileri Nasıl Karşılaştırılır?
Su faturaları, sayaç ölçümlerinin doğrulanması için önemli bir veri kaynağıdır. Ancak fatura dönemleri takvim aylarıyla tam olarak örtüşmeyebilir.
Karşılaştırmada şu hususlara dikkat edilmelidir:
Fatura okuma tarihleri kontrol edilmelidir.
Sayaç numarası ile fatura bilgisi eşleştirilmelidir.
Fatura dönemi ile iç kayıt dönemi aynı olmalıdır.
Tahakkuk edilen tüketim ile sayaç farkı karşılaştırılmalıdır.
Gecikmeli okuma veya tahmini fatura varsa açıklanmalıdır.
Kuyu suyu gibi faturası olmayan kaynaklar ayrı ölçülmelidir.
Sayaç değişimi varsa eski ve yeni sayaç değerleri kayıt altına alınmalıdır.
Fatura ile sayaç verileri arasında önemli fark varsa nedeni araştırılmalıdır.
Su Kullanım Envanteri Nasıl Hazırlanır?
Su kullanım envanteri, tesiste suyun kullanıldığı bütün faaliyetleri ve ekipmanları gösteren listedir.
Envanterde şu bilgiler yer alabilir:
Su kullanım alanı
Kullanılan su kaynağı
Kullanım amacı
Tahmini veya ölçülen tüketim
Sayaç bilgisi
Çalışma süresi
Kullanıcı veya proses sayısı
Atık su oluşumu
Geri kullanım durumu
Mevcut tasarruf uygulaması
Sorumlu departman
Su kullanım envanteri, önemli su kullanım alanlarının belirlenmesinde temel veri sağlar.
Önemli Su Kullanım Alanları Nasıl Belirlenir?
Önemli su kullanım alanları, toplam tüketimde yüksek paya sahip olan, kayıp riski taşıyan veya iyileştirme potansiyeli bulunan alanlardır.
Belirlemede şu kriterler kullanılabilir:
Toplam tüketimdeki pay
Kullanım sıklığı
Kayıp ve kaçak riski
Su kalitesi gereksinimi
Atık su oluşum miktarı
Geri kullanım potansiyeli
Yasal veya çevresel risk
Maliyet etkisi
İyileştirme potansiyeli
Önemli kullanım alanlarına öncelikli alt sayaç kurulmalı ve özel performans göstergeleri belirlenmelidir.
Su Dengesi Nedir?
Su dengesi, tesise giren toplam su ile kullanılan, geri kazanılan, deşarj edilen, ürüne geçen, buharlaşan ve kaybolan su miktarlarının karşılaştırılmasıdır.
Temel su dengesi yaklaşımı:
Toplam Su Girişi = Ölçülen Kullanımlar + Geri Kullanım + Atık Su + Ürüne Geçen Su + Buharlaşma + Kayıplar
Su dengesinin iki tarafı tam olarak eşit olmayabilir. Aradaki fark ölçülemeyen tüketim, sayaç hatası, kaçak veya veri eksikliğine işaret edebilir.
Su Dengesi Nasıl Hazırlanır?
Su dengesi hazırlanırken aşağıdaki adımlar izlenebilir:
Tüm su girişleri belirlenir.
Ana sayaç verileri toplanır.
Alt sayaç verileri toplanır.
Proses tüketimleri belirlenir.
Evsel kullanım hesaplanır.
Peyzaj tüketimi ölçülür.
Atık su miktarı belirlenir.
Ürüne geçen su hesaplanır.
Buharlaşma ve proses kayıpları tahmin edilir.
Geri kazanılan su miktarı belirlenir.
Ölçülemeyen fark hesaplanır.
Dengenin tutarlılığı kontrol edilir.
Su dengesi şema, tablo veya akış diyagramı şeklinde hazırlanabilir.
Ölçülemeyen Su Miktarı Nasıl Hesaplanır?
Ölçülemeyen su miktarı, toplam su girişi ile kayıt altına alınan kullanım ve çıkışların farkıdır.
Temel hesaplama:
Ölçülemeyen Su = Toplam Su Girişi − Ölçülen Toplam Kullanım ve Çıkışlar
Ölçülemeyen su oranı ise şu şekilde hesaplanabilir:
Ölçülemeyen Su Oranı (%) = Ölçülemeyen Su / Toplam Su Girişi × 100
Yüksek ölçülemeyen su oranı şu sorunlara işaret edebilir:
Sayaç eksikliği
Sayaç arızası
Kaçak
Kayıt hatası
Yetkisiz kullanım
Buharlaşma kayıpları
Proses kayıplarının hesaplanmaması
Veri dönemlerinin uyuşmaması
Bu farkın düzenli olarak analiz edilmesi gerekir.
Su Kayıp ve Kaçakları Nasıl Ölçülür?
Su kayıp ve kaçaklarının ölçülmesi için tüketim eğilimleri ve sayaç kayıtları birlikte incelenmelidir.
Kullanılabilecek yöntemler:
Gece tüketimi analizi
Üretim dışı saatlerde sayaç kontrolü
Bölüm bazlı sayaç karşılaştırması
Basınç testi
Akustik kaçak tespiti
Termal görüntüleme
Boru hattı kontrolü
Rezervuar kaçak testi
Debi karşılaştırması
Fatura ve sayaç kıyaslaması
Kaçak kayıtlarında şu bilgiler bulunabilir:
Kaçak tarihi
Kaçağın yeri
Tahmini kayıp miktarı
Bildirim tarihi
Müdahale tarihi
Tamir tarihi
Sorumlu kişi
Alınan önlem
Tekrar kontrol sonucu
Kaçak giderme süresi de önemli bir su verimliliği KPI’ı olarak takip edilebilir.
Su Tüketimi Hangi Birimlerle Raporlanmalıdır?
Su tüketimleri genel olarak metreküp cinsinden raporlanır.
Kullanılabilecek birimler:
m³/gün
m³/ay
m³/yıl
Litre/kişi-gün
Litre/misafir
Litre/oda-gece
m³/ton ürün
m³/adet ürün
m³/metrekare
m³/çalışan
m³/ciro birimi
Tüm raporlama dönemlerinde aynı ölçüm birimlerinin kullanılması karşılaştırılabilirlik açısından önemlidir.
Mutlak Su Tüketimi Nedir?
Mutlak su tüketimi, işletmenin belirli bir dönemde kullandığı toplam su miktarıdır.
Örnek:
Yıllık toplam su tüketimi: 20.000 m³
Mutlak tüketim işletmenin toplam su etkisini gösterir. Ancak üretim artışı, doluluk oranı veya çalışan sayısı gibi değişkenlerden etkilenebilir.
Bu nedenle mutlak tüketim, yoğunluk bazlı göstergelerle birlikte değerlendirilmelidir.
Yoğunluk Bazlı Su Tüketimi Nedir?
Yoğunluk bazlı su tüketimi, toplam su tüketiminin işletmenin faaliyet göstergesine bölünmesiyle hesaplanır.
Örnek formüller:
Ürün Başına Su Tüketimi = Toplam Su Tüketimi / Toplam Ürün Miktarı
Ton Başına Su Tüketimi = Toplam Su Tüketimi / Üretilen Tonaj
Oda/Gece Başına Su Tüketimi = Toplam Su Tüketimi / Dolu Oda-Gece Sayısı
Misafir Başına Su Tüketimi = Toplam Su Tüketimi / Toplam Misafir Sayısı
Çalışan Başına Su Tüketimi = Toplam Su Tüketimi / Çalışan Sayısı
Yoğunluk göstergeleri, işletmenin faaliyet hacmindeki değişikliklerden bağımsız olarak verimlilik performansını göstermeye yardımcı olur.
Otellerde Oda/Gece Başına Su Tüketimi Nasıl Hesaplanır?
Otel su verimliliğinde en önemli göstergelerden biri oda/gece başına su tüketimidir.
Temel hesaplama:
Oda/Gece Başına Su Tüketimi = Toplam Su Tüketimi / Dolu Oda-Gece Sayısı
Örneğin aylık su tüketimi 1.500 m³ ve dolu oda-gece sayısı 5.000 ise:
1.500 / 5.000 = 0,30 m³/oda-gece
Bu değer 300 litre/oda-gece olarak da ifade edilebilir.
Karşılaştırma yapılırken:
Doluluk oranı
Sezon
Havuz kullanımı
Peyzaj sulaması
Spa ve hamam faaliyetleri
Çamaşırhane hizmeti
Restoran kapasitesi
dikkate alınmalıdır.
Üretim Tesislerinde Birim Ürün Başına Su Tüketimi Nasıl Hesaplanır?
Üretim tesislerinde su tüketimi üretim miktarıyla ilişkilendirilmelidir.
Temel hesaplama:
Birim Ürün Başına Su Tüketimi = Toplam Proses Suyu Tüketimi / Üretim Miktarı
Örneğin aylık proses suyu tüketimi 4.000 m³ ve üretim miktarı 2.000 ton ise:
4.000 / 2.000 = 2 m³/ton
Bu gösterge aylık ve yıllık olarak izlenebilir. Ürün türleri arasında su tüketimi farklıysa ürün grubu bazında ayrı hesaplama yapılmalıdır.
Geri Kazanılan Su Nasıl Ölçülür?
Geri kazanılan su, arıtılarak veya doğrudan yeniden kullanılan su miktarıdır.
Geri kazanım kaynaklarına örnekler:
Yağmur suyu
Gri su
Arıtılmış atık su
Proses durulama suyu
Kondens suyu
Soğutma suyu
Ters osmoz reddetme suyu
Havuz ters yıkama suyunun uygun kullanım alanlarında değerlendirilmesi
Geri kazanılan suyun ayrı bir sayaçla ölçülmesi önerilir.
Geri kazanım oranı şu şekilde hesaplanabilir:
Geri Kazanım Oranı (%) = Geri Kullanılan Su / Toplam Su İhtiyacı × 100
Geri kazanılan suyun kullanım alanı ve kalite uygunluğu da kayıt altına alınmalıdır.
Yağmur Suyu Kullanımı Nasıl Raporlanır?
Yağmur suyu kullanımı raporlanırken şu bilgiler kaydedilebilir:
Toplama yüzeyi
Depo kapasitesi
Toplanan yağmur suyu miktarı
Kullanım alanı
Sayaç bilgisi
Su kalite kontrolü
Bakım ve temizlik kayıtları
Taşma veya kayıp bilgisi
Aylık ve yıllık kullanım miktarı
Yağmur suyu tahmini yerine mümkün olduğunca sayaçla ölçülmelidir. Tahmin kullanılıyorsa hesaplama yöntemi açıkça belirtilmelidir.
Gri Su Kullanımı Nasıl Raporlanır?
Gri su; duş, lavabo veya uygun diğer kaynaklardan toplanarak arıtılan ve belirli amaçlarla yeniden kullanılan sudur.
Raporlamada şu bilgiler yer alabilir:
Gri su kaynağı
Toplanan miktar
Arıtılan miktar
Yeniden kullanılan miktar
Kullanım alanı
Su kalite analizleri
Depolama kapasitesi
Sayaç bilgileri
Bakım kayıtları
Sistem arızaları
Gri suyun kullanıldığı alanlar, ilgili teknik ve hijyen gereklilikleri dikkate alınarak belirlenmelidir.
Atık Su Miktarı Nasıl Ölçülür?
Atık su miktarı doğrudan debimetre veya sayaçla ölçülebilir. Doğrudan ölçüm bulunmadığında su tüketimi ve proses kayıpları kullanılarak tahmini hesap yapılabilir.
Atık su raporunda şu bilgiler yer alabilir:
Atık su kaynağı
Atık su miktarı
Deşarj noktası
Arıtma yöntemi
Geri kullanım miktarı
Analiz sonuçları
Deşarj izinleri
Çamur veya yan atık miktarı
Tahmini hesap kullanılıyorsa kullanılan varsayımlar açıkça belirtilmelidir.
Sayaçların Kalibrasyonu Gerekir mi?
Ölçüm cihazlarının doğruluğunun sağlanması gerekir. Sayaç veya debimetrelerin üretici talimatlarına, mevzuat gerekliliklerine ve işletmenin ölçüm riskine göre kontrol edilmesi önemlidir.
Sayaç kontrol sisteminde şu uygulamalar bulunabilir:
Periyodik görsel kontrol
Karşılaştırmalı ölçüm
Kalibrasyon
Doğrulama
Bakım
Arıza kaydı
Sayaç değişim kaydı
Mühür kontrolü
Ölçüm cihazı güvenilir değilse hazırlanan raporların doğruluğu da tartışmalı hale gelir.
Veri Doğrulama Nasıl Yapılır?
Su verilerinin rapora alınmadan önce doğrulanması gerekir.
Veri doğrulama yöntemleri:
Fatura ile sayaç kaydını karşılaştırmak
Ana sayaç ile alt sayaç toplamlarını karşılaştırmak
Önceki dönem tüketimleriyle kıyaslama yapmak
Faaliyet miktarıyla tüketimi ilişkilendirmek
Anormal değerleri araştırmak
Sayaç fotoğraflarını kontrol etmek
Eksik verileri işaretlemek
Tahmini verilerin yöntemini açıklamak
Yetkili kişi kontrolü yapmak
Veri doğrulama süreci yazılı bir prosedür veya kontrol listesiyle yürütülebilir.
Eksik Su Verileri Nasıl Yönetilmelidir?
Sayaç arızası, fatura eksikliği veya kayıt hatası nedeniyle bazı dönemlerde veri eksik olabilir.
Eksik veri durumunda:
Eksikliğin nedeni açıklanmalıdır.
Eksik dönem belirlenmelidir.
Kullanılan tahmin yöntemi yazılmalıdır.
Benzer dönem verileri değerlendirilebilir.
Üretim veya doluluk bilgileri kullanılabilir.
Tahmin edilen veriler gerçek verilerden ayrı işaretlenmelidir.
Tahminin belirsizliği belirtilmelidir.
Sonraki dönemlerde veri kaybını önleyecek önlem alınmalıdır.
Eksik verilerin açıklanmadan rapora gerçek ölçüm gibi girilmesi güvenilirliği azaltır.
Su Verimliliği KPI’ları Nelerdir?
Su verimliliği sisteminde performansı takip etmek için KPI’lar belirlenmelidir.
Kullanılabilecek KPI örnekleri:
Toplam aylık su tüketimi
Toplam yıllık su tüketimi
Birim üretim başına su tüketimi
Oda/gece başına su tüketimi
Misafir başına su tüketimi
Çalışan başına su tüketimi
Geri kazanılan su miktarı
Geri kazanım oranı
Yağmur suyu kullanım oranı
Gri su kullanım oranı
Su kayıp oranı
Ölçülemeyen su oranı
Kaçak sayısı
Kaçak giderme süresi
Su verimli ekipman oranı
Su tasarrufu miktarı
Hedef gerçekleşme oranı
Su verimliliği eğitimi alan çalışan oranı
KPI’lar aylık, üç aylık veya yıllık olarak izlenebilir.
Su Tasarrufu Nasıl Hesaplanır?
Su tasarrufu, baz dönem tüketimi ile mevcut dönem tüketimi arasındaki fark üzerinden hesaplanabilir.
Mutlak tasarruf:
Su Tasarrufu = Baz Dönem Tüketimi − Mevcut Dönem Tüketimi
Tasarruf oranı:
Su Tasarrufu Oranı (%) = Tasarruf Miktarı / Baz Dönem Tüketimi × 100
Ancak üretim, doluluk veya çalışan sayısı değiştiyse yalnızca toplam tüketim karşılaştırması yanıltıcı olabilir. Bu durumda yoğunluk bazlı tüketimler karşılaştırılmalıdır.
Baz Yıl Nasıl Belirlenir?
Baz yıl, su performansının karşılaştırılacağı referans dönemdir.
Baz yıl belirlenirken:
Veriler eksiksiz olmalıdır.
Sayaç sistemi güvenilir olmalıdır.
Normal faaliyet koşulları bulunmalıdır.
Olağan dışı duruşlar açıklanmalıdır.
Üretim veya doluluk verileri mevcut olmalıdır.
Mevsimsel değişiklikler dikkate alınmalıdır.
Tesis kapasitesinde önemli değişiklik olmamalıdır.
Baz yıl değiştirilecekse gerekçe ve hesaplama yöntemi kayıt altına alınmalıdır.
Su Verimliliği Hedefleri Nasıl Raporlanır?
Her hedef için hedef takip tablosu hazırlanabilir.
Tabloda şu bilgiler bulunmalıdır:
Hedef adı
KPI
Baz değer
Hedef değer
Ölçüm birimi
Başlangıç tarihi
Hedef tarihi
Sorumlu kişi
Planlanan faaliyet
Gerçekleşen değer
Hedef gerçekleşme oranı
Sapma nedeni
Düzeltici aksiyon
Hedeflerin sadece belirlenmesi değil, sonuçlarının düzenli raporlanması gerekir.
Aylık Su Tüketim Raporunda Neler Olmalıdır?
Aylık raporda şu bilgiler yer alabilir:
Raporlama ayı
Ana sayaç tüketimleri
Alt sayaç tüketimleri
Su kaynaklarına göre tüketim
Bölüm bazlı tüketim
Üretim veya doluluk verisi
Yoğunluk göstergeleri
Geri kazanılan su
Yağmur suyu kullanımı
Atık su miktarı
Kaçak ve arıza kayıtları
Anormal tüketimler
Hedef karşılaştırması
Alınacak aksiyonlar
Aylık rapor ilgili departmanlar ve yönetim tarafından değerlendirilmelidir.
Yıllık Su Verimliliği Raporunda Neler Olmalıdır?
Yıllık su verimliliği raporu, işletmenin tüm yıl içindeki performansını özetler.
Raporda şu bölümler bulunabilir:
Kuruluş ve tesis bilgileri
Raporlama dönemi
Su kaynakları
Toplam su tüketimi
Aylık tüketim grafikleri
Bölüm bazlı tüketimler
Yoğunluk göstergeleri
Su dengesi
Kayıp ve kaçak sonuçları
Geri kazanılan su miktarı
Su tasarrufu projeleri
Hedef ve gerçekleşme sonuçları
Eğitim faaliyetleri
Bakım ve sayaç kayıtları
Uygunsuzluklar
Düzeltici faaliyetler
Yeni dönem hedefleri
Beş yıllık planın gerçekleşme durumu
Yıllık rapor, bilgi sistemine yapılacak veri girişleri için temel kaynak olarak kullanılabilir.
Beş Yıllık Su Verimliliği Planı Nasıl İzlenir?
Beş yıllık planın her aksiyonu için takip sistemi kurulmalıdır.
Takip tablosunda şu bilgiler yer alabilir:
Planlanan uygulama
Hedef yıl
Sorumlu kişi
Bütçe
Teknoloji ihtiyacı
Başlangıç tarihi
Tamamlanma tarihi
Gerçekleşme durumu
Sağlanan su tasarrufu
Kanıt belgesi
Gecikme nedeni
Revizyon ihtiyacı
Plan sonuçları yıllık olarak değerlendirilmelidir. Hedeflere ulaşılamama riski varsa plan güncellenmelidir.
Su Verimliliği Bilgi Sistemine Hangi Veriler Girilir?
Bilgi sistemine girilecek veriler başvuru kategorisine ve belge seviyesine göre değişebilir.
Genel olarak şu bilgiler talep edilebilir:
Kuruluş bilgileri
Su kaynakları
Toplam su tüketimi
Faaliyet göstergeleri
Yoğunluk bazlı tüketimler
Mevcut uygulamalar
Su verimliliği hedefleri
Beş yıllık plan
Yıllık plan sonuçları
Destekleyici belgeler
Eğitim kayıtları
Sayaç ve ölçüm bilgileri
Geri kazanılmış su verileri
Belge kriterlerine ilişkin kanıtlar
Bilgi sistemi girişleri yapılırken Bakanlığın güncel başvuru setleri ve sektörel kılavuzları esas alınmalıdır.
Ölçüm ve Raporlama İçin Hangi Belgeler Saklanmalıdır?
Objektif delil olarak saklanabilecek belgeler şunlardır:
Su faturaları
Sayaç okuma formları
Sayaç fotoğrafları
Sayaç envanteri
Alt sayaç yerleşim planı
Su kullanım envanteri
Su dengesi tablosu
Su akış şeması
Aylık tüketim raporları
Yıllık performans raporları
Mevcut durum veri formu
Beş yıllık su verimliliği planı
Hedef takip tabloları
Kaçak kontrol kayıtları
Bakım formları
Kalibrasyon ve doğrulama kayıtları
Geri kazanım sistemi kayıtları
Su analiz raporları
Eğitim kayıtları
Yönetim değerlendirme kayıtları
Belgeler tarih, sorumlu ve raporlama dönemi bilgilerini içermelidir.
Otellerde Su Ölçüm ve Raporlama Yöntemleri
Otellerde toplam tüketim doluluk, sezon, oda sayısı, restoran kapasitesi, havuz, spa, çamaşırhane ve peyzaj gibi birçok değişkenden etkilenir.
Oteller için ölçülmesi önerilen alanlar:
Ana su girişi
Oda blokları
Mutfak
Çamaşırhane
Havuz
Spa ve hamam
Peyzaj sulaması
Personel alanları
Ortak alanlar
Gri su sistemi
Yağmur suyu sistemi
Otellerde kullanılabilecek KPI’lar:
Oda/gece başına su tüketimi
Misafir başına su tüketimi
Çamaşır kilogramı başına su tüketimi
Peyzaj alanı başına sulama suyu
Havuz başına tamamlanan su miktarı
Geri kazanılmış su oranı
Su verimli oda oranı
Otellerde raporlama yapılırken doluluk oranı ve sezon etkisi mutlaka dikkate alınmalıdır.
Üretim Tesislerinde Su Ölçüm ve Raporlama Yöntemleri
Üretim tesislerinde su tüketimi proses, ürün ve üretim hattı bazında ölçülmelidir.
Ölçülebilecek alanlar:
Hammadde hazırlama
Yıkama
Durulama
Soğutma
Kazan besleme
Buhar üretimi
Temizlik
Laboratuvar
Atık su arıtma
Sosyal kullanım
Peyzaj
Geri kazanılmış su
Üretim tesislerinde kullanılabilecek KPI’lar:
Ton ürün başına su tüketimi
Adet ürün başına su tüketimi
Proses başına su tüketimi
Birim hammadde başına su tüketimi
Geri kazanılan proses suyu oranı
Atık su / toplam su oranı
Soğutma suyu çevrim oranı
Su kayıp oranı
Ürün gruplarının tüketimleri farklıysa ayrı performans göstergeleri oluşturulmalıdır.
Bina ve Yerleşkelerde Su Ölçüm ve Raporlama Yöntemleri
Bina ve yerleşkelerde su tüketimi kullanıcı sayısı, kullanım amacı, peyzaj alanı ve ortak tesislerden etkilenir.
Ölçülebilecek alanlar:
Ana bina
Bloklar
Yemekhane
Spor alanları
Yurt veya konaklama alanları
Peyzaj
Ortak tuvaletler
Teknik alanlar
Yağmur suyu sistemi
Gri su sistemi
Kullanılabilecek KPI’lar:
Kişi başına günlük su tüketimi
Çalışan başına aylık su tüketimi
Metrekare başına su tüketimi
Peyzaj alanı başına sulama suyu
Geri kazanılmış su oranı
Su verimli armatür oranı
Çok bloklu yerleşkelerde her blok için alt sayaç kullanılması veri kalitesini artırır.
Su Ölçüm ve Raporlamasında Sık Yapılan Hatalar
Sık karşılaşılan hatalar şunlardır:
Yalnızca toplam fatura tüketimini kullanmak
Su kaynaklarını ayrı ölçmemek
Alt sayaç kurmamak
Sayaç envanteri hazırlamamak
Sayaç okuma tarihlerini kaydetmemek
Fatura dönemiyle rapor dönemini karıştırmak
Üretim veya doluluk verilerini dikkate almamak
Mutlak tüketimle yetinmek
Yoğunluk göstergesi hesaplamamak
Sayaç arızalarını kayıt altına almamak
Tahmini verileri gerçek ölçüm gibi göstermek
Su dengesini hazırlamamak
Geri kazanılan suyu ölçmemek
Kayıp ve kaçakları takip etmemek
Hedefleri raporlamamak
Beş yıllık plan sonuçlarını yıllık izlememek
Bilgi sistemine tutarsız veri girmek
Bu hataların önüne geçmek için veri toplama, kontrol, onay ve raporlama sorumlulukları açıkça belirlenmelidir.
Su Ölçüm ve Raporlama Kontrol Listesi
İşletmeler aşağıdaki kontrol listesini kullanabilir:
Tüm su kaynakları belirlendi mi?
Ana sayaçlar çalışıyor mu?
Alt sayaç ihtiyacı değerlendirildi mi?
Sayaç envanteri hazırlandı mı?
Sayaç okuma sıklığı belirlendi mi?
Sayaç sorumluları atandı mı?
Su kullanım envanteri oluşturuldu mu?
Önemli su kullanım alanları belirlendi mi?
Aylık tüketim kayıtları tutuluyor mu?
Fatura ve sayaç verileri karşılaştırılıyor mu?
Faaliyet verileri toplanıyor mu?
Yoğunluk göstergeleri hesaplanıyor mu?
Su dengesi hazırlandı mı?
Ölçülemeyen su oranı hesaplandı mı?
Kaçak kayıtları tutuluyor mu?
Geri kazanılan su ölçülüyor mu?
Atık su miktarı izleniyor mu?
Baz yıl belirlendi mi?
Su hedefleri takip ediliyor mu?
Aylık rapor hazırlanıyor mu?
Yıllık rapor hazırlanıyor mu?
Beş yıllık plan sonuçları izleniyor mu?
Veri doğrulama yapılıyor mu?
Bilgi sistemi girişleri kontrol ediliyor mu?
Destekleyici belgeler arşivleniyor mu?
Bu kontrol listesi, Su Verimliliği Belgesi ölçüm ve raporlama sisteminin daha güvenilir kurulmasına yardımcı olur.
GSS Turkey Danışmanlık Ölçüm ve Raporlama Sürecinde Nasıl Destek Sağlar?
GSS Turkey Danışmanlık, işletmelerin Su Verimliliği Belgesi için gerekli ölçüm ve raporlama altyapısını doğru ve uygulanabilir şekilde kurmasına destek sağlar.
GSS Turkey Danışmanlık’ın sunduğu başlıca hizmetler şunlardır:
Su kaynaklarının belirlenmesi
Su kullanım envanteri hazırlanması
Sayaç envanteri oluşturulması
Alt sayaç ihtiyaç analizinin yapılması
Sayaç okuma formlarının hazırlanması
Aylık su tüketim takip sisteminin kurulması
Su faturalarının analiz edilmesi
Su dengesi hazırlanması
Su akış şeması oluşturulması
Kayıp ve kaçak analizlerinin yapılması
Yoğunluk bazlı KPI’ların belirlenmesi
Oda/gece başına su tüketiminin hesaplanması
Ürün başına su tüketiminin hesaplanması
Geri kazanılmış su oranlarının hesaplanması
Baz yıl belirlenmesi
Su verimliliği hedeflerinin oluşturulması
Aylık ve yıllık rapor formatlarının hazırlanması
Beş yıllık su verimliliği planının izlenmesi
Mevcut durum veri formunun hazırlanması
Bilgi sistemi veri giriş desteği
Veri doğrulama ve dosya kontrolü
Yerinde inceleme hazırlığı
GSS Turkey Danışmanlık, su ölçüm ve raporlama sürecini yalnızca başvuru tablosu hazırlama işi olarak değil; işletmenin su tüketimini görünür hale getiren, kayıpları azaltan, performansı ölçen ve sürdürülebilir su yönetimi sağlayan bir sistem olarak ele alır.
Sonuç: Güvenilir Ölçüm Olmadan Su Verimliliği Yönetilemez
Su Verimliliği Belgesi sürecinde ölçüm ve raporlama, işletmenin su performansını kanıtlayan temel unsurlardır. Güvenilir bir sistem için su kaynaklarının, ana sayaçların, alt sayaçların, kullanım alanlarının, geri kazanılmış suyun ve atık suyun düzenli şekilde izlenmesi gerekir.
Toplam tüketimin yanında ürün, oda/gece, misafir, çalışan veya metrekare başına su tüketimi gibi yoğunluk göstergeleri kullanılmalıdır. Su dengesi hazırlanmalı, ölçülemeyen su oranı belirlenmeli, kayıp ve kaçaklar kayıt altına alınmalı ve su verimliliği hedefleri düzenli olarak raporlanmalıdır.
Ölçüm sonuçları aylık ve yıllık raporlara dönüştürülmeli, beş yıllık su verimliliği planının uygulanma durumu takip edilmeli ve gerekli veriler Su Verimliliği Bilgi Sistemine doğru ve tutarlı şekilde girilmelidir.
Su Verimliliği Belgesi ölçüm ve raporlama sistemi, su dengesi, sayaç envanteri, alt sayaç planlaması, oda/gece başına su tüketimi, ürün başına su tüketimi, mevcut durum veri formu ve su verimliliği raporlaması konularında profesyonel destek almak için GSS Turkey Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
GSS Turkey Danışmanlık olarak, işletmenizin su tüketimini ölçülebilir, doğrulanabilir ve sürdürülebilir bir yönetim sistemiyle takip etmesine destek olmaktan memnuniyet duyarız.
